Przezwyciężanie i skuteczne radzenie sobie z sytuacjami trudnymi przy wykorzystaniu Bajek terapeutycznych, bajek, które leczą. Stymulowanie odporności psychicznej dziecka.

Doznawanie lęku jest procesem rozwojowym Umożliwia on uczenie się zachowań społecznych, uwrażliwia na to, co dzieje się z innymi ludźmi i jakie są ich przeżycia. Lęk często mobilizuje do wysiłku i do przezwyciężania trudności. Lęki przygotowują człowieka do sytuacji zagrożenia.

Zaburzeniem staje się lęk, gdy dominuje w zachowaniu, dezorganizując życie dziecka, zniekształcają osobowość.

Lęk jest niebezpieczny dla rozwoju dziecka, gdy jest szczególnie silnie doznawany. Towarzyszy mu ogromne poczucie dyskomfortu psychicznego. Często towarzyszą mu silne reakcje somatyczne, takie jak wzmożona potliwość, blednięcie i drżenie ciała, przyspieszenie lub zwolnienie akcji bicia serca. Lęk permanentnie pochłania uwagę, uniemożliwia koncentrację na zadaniach i zabawie.

Patologiczny lęk charakteryzuje się nieadekwatnością reakcji do wywołującego go bodźca. Wzrost zachorowań na choroby psychosomatyczne jest związany z częstym przeżywaniem stanów strachu czy lęku. Pojawiają się często choroby układu trawiennego, krążenia, oddechowego, mięśniowo-kostnego, odpornościowego czy też choroby skóry.

Lęki są uwarunkowane z jednej strony zdarzeniami, jakie dziecko postrzega w środowisku, tym co to środowisko tworzy i tym, co dzieje się na ekranie telewizyjnym.. Jeśli ten świat przedstawiony jest w taki sposób, że wzbudza strach- przyczynia się do powstawania częstych reakcji lękowych, by później ukształtować osobowość zdominowaną lękiem.

Istnieją :

• lęki wyobrażeniowe;
• lęki z powodu niezaspokojenia potrzeby miłości bezpieczeństwa czy akceptacji;

Za szczególnie zagrażające psychice uważa się silne lęki występujące przed trzecim rokiem życia, ponieważ we wczesnym okresie aktywna jest głównie część podkorowa mózgu.

Czynnikiem generującym lęki nieświadome są niezaspokojone potrzeby miłości, bezpieczeństwa i uznania.. Dzieci intuicyjnie dążą do ich zaspokojenia. Szukają sposobów jego redukcji.

Czynniki wywołujące lęk:

• hałas;
• ostre światło;
• nagłe zmiany równowagi ciała;
• ból;
• bodźce nowe i nieznane, jak izolacja od bliskiej osoby;
• niezaspokojenie potrzeby miłości;
• niezaspokojenie bezpieczeństwa;
• niezaspokojenie potrzeby akceptacji;
• niezaspokojenie potrzeb fizjologicznych;
• straszące dzieci treści telewizyjne; (tworzywo dla imaginacji dziecięcej)
• rodzina może oddziaływać lękotwórczo -”nieobecność”, Dysfunkcjonalność;

Zadaniem przedszkola, szkoły, domu rodzinnego jet wyrabianie u dzieci prawidłowego obrazu samego siebie i pozytywnej samooceny.

Rola i cele stosowania bajki terapeutycznej:

Najważniejszą rolą bajki jest uwalnianie od lęku poprzez oswojenie z zagrożeniem, danie dziecku wsparcia za sprawą świadomości, że dobra wróżka czuwa i oto nagle może nastąpić nieoczekiwana zmiana losu.

1. pozwalają dziecku bez leku spojrzeć na swoje problemy;
2. uczenie dzieci innego myślenia o sytuacjach lękotwórczych
3. ucznie pozytywnego myślenia o sytuacjach lękotwórczych;
4. uodparnianie przed lekiem i oraz obniżanie jego poziomu
5. zapobieganie lękom w sytuacjach, które nie są dziecku znane;
6. rozbudzaja dziecko wewnetrznie;
7. dostarczaja dziecku wiele radości;
8. umożliwiaja utozsamienie z bohaterem;
9. umozliwiaja przezywanie coraz to nowych emocji;reguła dobra zawsze zwycięża co wzmacniau dzicka dobre samopoczucie;
10. świat kreowany w bajce jest zgodny z myśleniem życzeniowym głównego bohatera;
11. magia rzadzi rozwiazywaniem problemów bohaterów;
12. rozwija się wyobraxnia dziecka
13. Zapobieganie i minimalizowanie lęku:
    • przed odrzuceniem;
    • separacją od matki;
    • utraty kontroli przed własnym ciałem;
    • wyśmianiem, kompromitacją;
    • przed ciemnością;
    • hospitalizacją;
    • bólem;
    • uszkodzeniem ciała;
    • przed konfliktami w rodzinie;
    • grupą rówieśniczą;
    • śmiercią;
    • zabiegiem chirurgicznym

Bajkoterapia

Bajkoterapia - bajki, baśnie, utwory magiczne, które mogą pocieszyć, pomagać, które mogą być najlepszą drogą dotarcia do dziecięcego świata wewnętrznych przeżyć i emocji.

1. Wykorzystanie literatury dziecięcej jako narzędzi terapeutycznego, leczniczego
2. Wykorzystanie literatury jako narzędzia budowania zasobów osobistych:
   • w celu przekazania wiedzy i wzbogacenia doświadczenia;
   • dostarczenie dzieciom wzorów osobowych, opisów konkretnego człowieka, jago dokonań, osobowości, które dziecko może naśladować;
   • pokazanie dzieciom większego wachlarza sposobów radzenia sobie, aby dziecko stało się bardziej pewne siebie;
   • wsparcie dziecka przez akceptację zwłaszcza gdy dziecko jest w takiej samej bądź podobnej sytuacji jak bohater;
   • kompensowanie, zastępcze zaspokajanie ważnych potrzeb dziecka, gdy rodzina jest w jakimś obszarze niewydolna;
   • wprowadzanie literatury relaksacyjnej;
3. Wykorzystanie bajek psychoedukacyjnych, których celem jest wprowadzenie zmian w zachowaniu dziecka; bohater bajki ma problem podobny do tego, który przezywa dziecko; maluch zdobywa doświadczenie przez bajkowy swiat – dzięki niemu uczy się, jakie wzory zachowań należy zastosować w danej sytuacji;
4. Wykorzystanie bajek psychoterapeutycznych- których zadaniem jest zastępczo zaspokoić potrzeby, dać wsparcie poprzez zrozumienie i akceptację, przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej; w takiej bajce następuje konkretyzacja lęku, polegająca na pokazaniu dziecku, jakie sytuacje go wywołują; (wykorzystanie do pracy indywidualnej z dzieckiem, dobieranie do konkretnego dziecka i jego stanu emocjonalnego).
5. Wykorzystanie bajek relaksacyjnych, służących uspokojeniu, wyciszeniu dziecka; posługiwanie się wizualizacją w celu wywołania odprężenia; akcja bajki dzieje się w miejscu znanym przedszkolakowi, bezpiecznym, które opisywane jest jako przyjazne i spokojne;
6. Wykorzystywanie bajek magicznych (o księżniczkach, smokach, i rycerzach – przekazywanie dzieciom wartości jak dobro i piękno

Bajka może być odczytywana jako model lub wzorzec określonych zachowań. Umożliwia zrozumienie cudzych i własnych problemów emocjonalnych. Ujawniaja się problemy wynikające z ukladów rodzinnych. Redukcja lęku dokonuje się przez mechanizm naśladowania, modelowania.

Znaczące działanie ma już samo spędzenie czasu z rodzicami-podczas gdy czytają dzieciom bajki. Dziecko doznaje wówczas kojącej bliskości. Wzmacnia się więź między rodzicami i dzieckiem.

W bajkach i opowiadaniach terapeutycznych wyróżniamy dwie zasadnicze części:

1. Część zmienną -_ odnosi się do opisywanej w bajkach rzeczywistości; rzeczywistość ulega przeobrażeniom. Bohater znajduje się w trudnej sytuacji i przeżywa lęk. Bohater uczy się różnych sposobów jego przezwyciężenia);
2. Część stałą – bohater zawsze znajduje rozwiązanie, czego efektem jest szczęśliwe zakończenie co obniża u dzieci poziom lęku. Poradzenie sobie w niezwykle trudnych sytuacjach wzmacnia wewnętrznie, daje siłę nastawia optymistycznie do szukania rozwiązań w trudach dnia codziennego. Szczęśliwe rozwiązanie buduje pokłady optymizmu i nadzieję, że własne problemy również zostaną rozwiązane.

Stałe elementy bajek i opowiadań terapeutycznych:

Główny bohater przeżywa sytuacje emocjonalnie trudne, które wyzwalają się;m>Bohater jest dzieckiem lub zwierzątkiem, z którym odbiorca może się identyfikować. Bohater radzi sobie ze wszystkimi pojawiającymi się trudnościami wykorzystując inne bajkowe postacie. One pomagają mu racjonalizować trudna sytuacje. Bajka kończy się skutecznym rozwiązaniem trudnej sytuacji, tym samym uwalnia głównego bohatera od lęku.

Inne wprowadzone postacie pomagają zwerbalizować lęk, uczą skutecznych sposobów zachowań, umożliwiają głównemu bohaterowi osiągnięcie sukcesu, uczą pozytywnego myślenia w sytuacjach lękotwórczych w kategoriach: mogę, potrafię, chcę, nie boję się, poszukuję rozwiązań. Postacie te kreują nastrój pełen miłości, serdeczności i zrozumienia, stymulują głównego bohatera do mówienia o swoich problemach, do otwierania się.

Jak stymulować odporność psychiczną dziecka?

Odporność psychiczna to wewnętrzne siły określane mianem „psychiczne” lub „duchowe”, które pozwalają nam nie tylko chronić się przed stresem, ale skutecznie go przezwyciężać. Są to radzenie sobie ze stresem, odporność na stres, odporność psychiczna, prężność osobowa,coping, resilince czy hardiness. Odporność psychiczna to cecha lub kompetencja dziecka do efektywnej realizacji zadań rozwojowych lub osiągania pozytywnej adaptacji pomimo występujących w jego życiu chronicznych zagrożeń, niekiedy o dużej sile.

Odporność psychiczna jest wypadkową różnorakich powiązań pomiędzy cechami jego osoby, jego ekosystemu oraz charakterujego doświadczeń.

Odporność psychiczna będzie decydować o sposobie zmagania się z przeciwnościami losu. Odporność psychiczna będzie wyznacznikiem zdrowia w wymiarze psychicznym, społecznym, duchowym i somatycznym. Stanowi ona o jakości samego rozwoju.

Istnieją trzy źródła odporności psychicznej dziecka:

1. "Ja mam" zewnętrzne zasoby, będące źródłem wsparcia dziecka, które sprzyjają rozwojowi jego odporności psychicznej, jak również ą rozwój poczucia bezpieczeństwa. Zalicza się do nich:
   • pełne zaufania relacje z innymi;
   • jasne reguły postępowania w domu rodzinnym, w przedszkolu,
   • modele zachowań dorosłych, od których dziecko uczy się robić różne rzeczy,
   • zachęcanie dziecka do samodzielności,
   • poszukiwanie pomocy w sytuacjach trudnych,
   • pochwały za autonomię i inicjatywę,
   • dostęp do służby zdrowia, edukacji, pomocy społecznej czy innych służb gwarantujących bezpieczeństwo;
2. "Ja jestem" wewnętrzne cechy dziecka, które czynią je silnym i są zasobami wzmacniającymi.
   • postawy i przekonania dziecka,
   • świadomość, że inni je lubią,
   • pragnienia by zasłuż na miłość innych,
   • podejmowanie czynności zasługujących na uwagę,
   • utrzymywanie właściwej równowagimiędzy ożywieniem a spokojem,
   • znajomość swoich mocnych i słabych stron,
   • poczucie wartości, sprastwa,
   • kierowanie się ku wartościom wyższym;
3. "Ja potrafię" – obejmuje kompetencje społeczne i umiejetności interpersonalne dziecka, które tworzą w kontaktach z innymi.
   • umiejętność komunikowania się z innymi,
   • umiejętność rozwiązywania problemów,
   • radzenie sobie ze swoimi uczuciami i impulsywnością,
   • umiejętność oceny własnego oraz innych temperamentu,
   • umiejętność nawiązywania i utrzymania ,oprtych na zaufaniu relacji z innymi ludźmi,

Czynniki decydujące o tym, czy dziecko będzie miało wysoki poziom odporności psychicznej:

1. wiara i ufność w otaczających je ludzi,
2. wiara, że jest kochane i zawsze może liczyć na pomoc w sytuacjach trudnych,
3. przekonanie, że zakładane cele są możliwe do osiągnięcia pomimo przeszkód, które mogą się pojawić na drodze do dochodzenia do nich,
4. poczucie własnej wartości, które kształtuje się m in. przez oceny innych ludzi;

KSZTAŁTOWANIE ODPORNOŚCI PSYCHICZNEJ W PRZEDSZKOLU:

1. PRACA ZDZIECKIEM/ Z GRUPĄ
   • prowadzenie zajęć profilaktycznych lub psychoedukacyjnych, dzięki którym dzieci nabywają umiejętności radzenia sobie ze stresem, rozwiązują problemy czy uczą się regulacji emocji;
2. PRACA Z RODZINĄ DZIECKA
   • promowanie przez przedszkole umiejętności wychowawczych rodziców, a zwłaszcza demokratycznego stylu wychowania;
   • wspieranie rodzin z określonymi problemami;
   • pomoc w radzeniu sobie rodziców z zachowaniami destrukcyjnymi dziecka;
3. PRACA NAD JAKOŚCIA FUNKCJONOWANIA PRZEDSZKOLA

- optymalizacja procesu wychowania w przedszkolu w taki sposób, aby każde dziecko mogło osiągnąć sukcesy;

- rozwijania wiedzy i kompetencji nauczycieli w zakresie potrzeb i problemów rozwojowych dzieci, symptomów trudności i zaburzeń, a także ćwiczenie kluczowych umiejętności wychowawczych ;